مطالب آموزشی رویکرد کیفی

یکی از روش‌های عملی برای‌ اندیشیدن‌ در مورد بحث روایی، توجه به خطاها و سوگیری‌ها اسـت. تـحقیق، خواه‌ کیفی‌ یا کمّی، یک فـعالیت انـسانی اسـت‌ و بـنابراین مـمکن است‌ مانند‌ سـایر فـعالیت‌های انسان دارای اشتباه‌ یا‌ خطا باشد. برخی از منتقدان تحقیق کیفی معتقدند که سوگیری در این تحقیقات‌ بیشتر‌ اسـت، زیـرا تـحقیقات کیفی نسبت‌ به‌ تحقیقات‌ کمّی ساختارمندی کـمتری‌ دارنـد‌

بـر خـلاف تحقیقات کمّی، در میان تحقیقات کیفی هیچ آزمون استانداردی برای‌ روایی‌ وجود‌ ندارد و غالباً ماهیت تـحقیق توسط خود محقق تعیین و جرح و تعدیل می‌شود‌ و حتی ممکن است هیچ فرضیه اولیـه‌ای وجود نداشته باشد. بـنابراین مـاهیت مفهوم روایی‌ در‌ تحقیقات‌ کیفی به بازنمایی مشارکت‌کنندگان، اهداف تحقیق و مناسب بودن فرآیندها ارتباط دارد

یکی از مراحلی که در کیفیت پاسخ ها بسیار موثر است انتخاب صحیح افراد مجرب و آگاه در زمینه موضوع مورد مطالعه است. ابتدا باید معیار های انتخاب افراد مشخص شود. این معیار ها باید کاملا با موضوع پژوهش و الگوی مورد بررسی انطباق داشته باشد.

روش تحقیق کیفی يكي از مهمترين و پركاربردترين روش هاي علوم اجتماعي كلان نگر است كه به دنبال پاسخ دادن به پرسش هاي بزرگ مي پردازد و در سطح مياني و كلان واحدهاي مشاهده و سطح تحليل خودرا مورد بحث قرار مي دهد. در واقع در علوم اجتماعي اين تحقيقي در پي بررسي تفاوت و تشابه در بين كل ها و ترتيبات اجتماعي است. تحليل روش تطبيقي علاوه بر توصيف و تبيين مشابهت ها و تفاوت ها شرايط و پيامدها واحدهاي اجتماعي كلان و بزرگ مقياس همچون ملت ها، جوامع و كشورها را مورد مطالع قرار داده است. در اين تحقيق مقايسه جوامعي كه داراي ماهيت و ساخت هاي يكسان و مشابه ( مورد محور- كيفي) و تطبيقي جوامعي كه داراي ماهيت و ساختار متفاوت ( متغير محور- كمي) مي باشند مورد بحث قرار مي گيرد.

به پژوهش کمّي، اثبات‌گر نیز گفته می‌شود . پژوهش‌گر اثبات‌گرا، دانش را از طریق گردآوری داده‌های عددی و مشاهده‌ی نمونه‌ها و سپس عرضه‌ی این داده‌ها به تحلیل عددی فراهم می‌کند. در مقابل این‌ها پژوهش مابعد اثبات‌گرا، ریشه در این فرض دارد که جلوه‌های محیط اجتماعی به‌عنوان تفسیرهایی به‌وسیله‌ی افراد ساخته می‌شود. این تفسیرها شکل گذرا و وابسته به موقعیت دارند. پژوهش‌گران مابعد اثبات‌گرا دانش را از درجه‌ی اول از طریق گردآوری داده‌های کلامی با مطالعه‌ی جدّی و عمقی موارد، و عرضه این داده‌ها به استقراء تحلیلی فراهم می‌آورند.(گال و ديگران، 1382: 59)

در این مقاله بعد از تعریف کوتاهی از مصاحبه و صحبت از اهمیت آن در تحقیقات پژوهشگران به عنوان یکی از ابزار اصلی جمع آوری اطلاعات به سراغ تکنیک های مصاحبه می رویم.

پژوهش‌گران کیفی بر نوعی تفسیر کل‌نگر تأکید می‌کنند. آنان واقعیتها و ارزشها را به‌صورتی غیر قابل تفکیک و آمیخته با یکدیگر در نظر می‌گیرند. از طرف دیگر پژوهش‌گران کمّی به‌جای توجه بر تفسیرهای کل‌نگر، بر عوامل و متغیرهای فردی تأکید دارند. پژوهش‌گر کمّی بر این باور است که واقعیّت را می‌توان به مؤلفه‌هایش تقسیم کرد و با نگاه به این اجزاء، شناختی از کل به‌دست آورد؛ ولی پژوهش‌گر کیفی براساس این باور، که واقعیّت، کلیّتی است غیر قابل تقسیم، به بررسی کلّ فرآیند می‌پردازد